Top 2 # Xem Nhiều Nhất Chuyện Về Con Chó Trung Thành Mới Nhất 2/2023 # Top Like | Asahihotpot.com

Chuyện Cảm Động Về Con Chó Trung Thành

Hồi tôi mới độ 15 tuổi, bố tôi mang về một con chó đực. Con chó có bộ lông trắng, đôi mắt màu nâu đen rất đẹp. Năm đó mất mùa đói kém, gia đình tôi phải thường xuyên ăn độn khoai sắn. Lạ lùng thay, con chó này cứ lớn phổng phao, mượt mà. Nó phải nặng đến 15kg. Cũng như nhiều gia đình khác, những con chó nuôi đều không được đặt tên. Nó là loài vật, nên vô danh! Mỗi lần muốn gọ…i, chỉ cần: “Êu, Êu” là nó xuất hiện, ve vẩy đuôi, miệng rít lên những tiếng như tiếng rên, rất dễ thương! Thường ngày, khi không có ai cần đến, nó nằm khoanh tròn trong gậm giường, đầu hướng ra phía cửa. Có khách lạ, nó sủa lên vài tiếng báo hiệu. Còn là người quen thân, nó vùng dậy, xông ra, vẫy đuôi rối rít và kêu lên mừng rỡ.

Từ ngày mua được con chó này, nhà tôi như được bình an hơn. Cha tôi quý con chó lắm. Mùa đông giá rét, ông lấy một chiếc bao tải quấn quanh mình, giữ ấm cho nó. Những ngày hè nóng nực, ông mang nó ra ao tắm cho sạch lông. Nhà tôi nghèo như thế, vậy mà đôi khi ông vẫn đi đâu đó tìm được một khúc xương mang về cho nó gặm. Con chó rất quyến luyến cha tôi, suốt ngày luẩn quẩn bên ông.

Một hôm có hai người khách lạ đến nhà tôi hỏi mua chó. Họ nói, họ ở làng bên cạnh, cách làng tôi một cánh đồng. Ngày mai gia đình họ có đám giỗ, cần một con chó để thịt! Cha tôi nghe vậy không muốn bán, nhưng gia cảnh nhà tôi lúc đó rất nghèo. Cả cha mẹ và bốn anh em tôi, mặc dù bữa ăn phải độn nhiều khoai sắn nhưng không ngày nào thật sự được ăn no. Mẹ tôi bàn với cha tôi lâu lắm. Nếu tiếp tục nuôi thì không còn gì để cho nó ăn, dù rằng con chó vô cùng dễ ăn. Nó có thể ăn vài cọng rau thừa, dăm bảy cái vỏ khoai lang, mấy cái xương lõi sắn, vài hạt cơm rơi vãi quanh mâm hoặc bất cứ cái gì có thể ăn được mà con người cho phép. Tuy nhiên, nuôi nó cũng như thêm một miệng ăn nữa. “Người chẳng có mà ăn, lấy đâu ra cơm nuôi nó mãi?” – Mẹ tôi bảo thế.

Có một điều rất lạ là khi cả cha và mẹ tôi miễn cưỡng đồng ý bán con chó, thì tự nhiên nó chạy biến đi đâu mất! Không lẽ con chó này hiểu được tiếng người? Chúng tôi chia nhau đi tìm mọi xó xỉnh, xung quanh nhà, thậm chí sang cả nhà hàng xóm, nhưng bặt vô âm tín. Cho đến khi cha tôi nước mắt lưng tròng, lên tiếng gọi, thì từ trong đống rơm ở phía sau chuồng lợn nó chui ra! Người ta lấy cái chày giã gạo chẹn cổ nó xuống, trói mõm và bốn chân nó lại. Con chó tội nghiệp kêu rên ư ử, hai mép nó sùi bọt. Cha tôi ôm lấy nó, khóc. Nhìn bộ dạng cha tôi, thương lắm. Tôi liên tưởng đến lão Hạc, một nhân vật của nhà văn Nam Cao khi phải bán cậu Vàng!…

Người ta trả tiền cho mẹ tôi và dùng đòn ống khiêng nó đi. Cha tôi buồn bã lên giường nằm, tay trái vắt ngang qua trán, tay phải để lên bụng và thở dài thườn thượt… Chiều hôm đó ông bỏ ăn. Một bát cơm và đĩa khoai phần ông vẫn còn nguyên trong trạn. Mẹ tôi bảo, nó chỉ là một con chó, việc gì phải tiếc quá như vậy? Nếu muốn, lại sẽ mua con khác về nuôi! Cha tôi không nói gì, cứ nằm im như người bệnh nặng…

Ðêm hôm đó trời tối đen như mực. Cả nhà tôi đã ngủ yên, chỉ một mình cha tôi thao thức. Thỉnh thoảng ông trở dậy, bật diêm hút thuốc. Rồi ông nằm xuống thở dài, trằn trọc, quay ra, lật vào, ngao ngán. Tâm trạng ông nôn nao, buồn phiền như tiếc nuối một vật gì đã mất đi, quý lắm… Vào khoảng 2-3 giờ sáng, cha tôi là người đầu tiên phát hiện những tiếng động rất lạ ở vách cửa. Cha tôi yên lặng lắng nghe. Không có nhẽ đêm đầu tiên không có con chó giữ nhà là đã có kẻ trộm? Mà nhà tôi có gì đáng giá để kẻ trộm phải rình mò? Nhưng chỉ một phút sau, linh tính báo cho ông biết, con chó đã trở về! Nó cào mạnh vào cửa, kêu ư ử như cầu cứu. Cha tôi vồng dậy, kéo cửa ra. Con chó mừng rỡ nhảy sổ vào nhà. Mẹ tôi trở dậy thắp đèn. Tội nghiệp con chó. Cổ nó còn nguyên một vòng xích sắt có khóa, nối với đoạn dây thừng lớn đã bị nó cắn đứt kéo lê theo. Ðầu và bụng nó ướt lút thút, bốn chân và đuôi dính đầy bùn. Nó đói quá, hai bên sườn xẹp lại, sát vào nhau. Cha tôi vội tháo vòng xích, lấy cái khăn rách lau khô lông và lau sạch bùn ở đầu, ở bụng, ở chân và đuôi nó, rồi vào trạn lấy bát cơm còn để phần ông từ hồi chiều hôm trước, trộn với một ít tương cho nó ăn. Lạ lùng thay, con chó đói gần chết, và lại lần đầu tiên được ăn một bát cơm ngon như thế, vậy mà nó ngước mắt nhìn cha tôi, như nghi ngờ và ngần ngại… Một lúc sau, nó mới cúi đầu xuống ăn một cách từ tốn. Cha tôi vuốt ve nó rất lâu, sau đó cho nó vào gầm giường. Ông lên giường nằm và một lúc sau ông đã chìm vào giấc ngủ bình thản và ngon lành.

Sáng hôm sau, mới tinh mơ hai người mua chó hôm trước quay trở lại nhà tôi. Con chó đánh hơi thấy trước nên nó trốn biệt. Cha tôi điều đình và trả lại tiền cho hai người mua chó. Cả nhà tôi đều hiểu rằng, dù có phải chết đói, cha tôi cũng không bao giờ bán con chó cho ai nữa.

Từ hôm đó chúng tôi để tâm chăm lo cho con chó nhiều hơn. Cha tôi, dù cả bữa cơm ông phải ăn khoai là chính (tiêu chuẩn mỗi người chỉ một bát cơm), song ông luôn dành cho con chó một nửa bát. Con chó hình như cũng hiểu được điều này. Nó trở nên nhút nhát hơn, cảnh giác hơn với mọi người. Nhưng với cha tôi, nó cứ luẩn quẩn bên chân ông. Khi ông ra đìa, nó luôn đi theo ông như hình với bóng. Còn những lúc ông đi làm xa, không cho nó đi theo thì nó ra đầu thềm nhà nằm ngóng ra cổng, chờ cho đến khi nào ông về, nó nhảy xổ ra, mừng rối rít rồi theo ông vào nhà!

Khoảng chừng hai năm sau, kinh tế gia đình tôi khá giả hơn trước. Con chó cũng lớn hơn, khỏe ra, mượt mà, rất đẹp. Nó luôn luôn theo sát cha tôi, không rời nửa bước. Vào một buổi trưa cuối mùa hè, cha tôi ra đìa để vớt bèo lục bình về làm phân xanh. Cái đìa này lầy bùn, cỏ và cây dại mọc dày đặc từ hàng trăm năm nay. Dưới gốc rễ cây đan quyện vào nhau như những tấm lưới thép, tạo thành những hang hốc sâu đầy bùn. Ở dưới đó, rất nhiều lươn và cá trê lưu cữu to bằng bắp chân người lớn. Ðôi khi người ta còn bắt được cả rái cá, kỳ đà. Nhưng không một ai có thể tưởng tượng ra dưới cái đìa rậm rạp đó lại có một con trăn hoang to như một cây tre bương, dài cỡ 3 mét, sống lâu năm và chắc nó cũng đã ăn hết cả mấy tạ cá dưới đìa.

Hôm đó cha tôi lội dưới bùn vớt những đám bèo dày đặc vứt lên bờ. Ðến gần gốc một cây vạy, ông nhìn thấy đuôi một con trăn lớn thò ra. Cha tôi quyết định bắt sống hoặc đánh chết con trăn này. Ông chộp lấy đuôi con trăn, đạp hai chân vào gốc vạy, kéo con trăn ra ngoài. Con trăn chống cự. Khi bị lôi ra khỏi hang, nhanh như một tia chớp, con trăn cong người cắn chặt vào bắp chân cha tôi. Ông ngã ra bờ đìa và kêu lên một tiếng sợ hãi. Ngay lúc đó con chó không kịp sủa một tiếng nào, nó nhảy bổ vào, cắn vào cổ con trăn và dính liền hàm răng vào đó, như không bao giờ muốn nhả ra nữa. Con trăn quật mình cuốn chặt lấy thân con chó. Chỉ bằng một cú núc, nó làm con chó gãy đôi xương sống! Mõm con chó vẫn cắn chặt vào cổ con trăn. Hai bên mép nó ứa ra hai dòng máu và ở lỗ hậu môn lòi ra một đống phân nhão! Cha tôi đã ý thức được sự nguy hiểm, ông vớ lấy con dao quắm mang theo để chặt cây, nhằm vào đầu con trăn chém rất mạnh. Con trăn chỉ quằn quại được một lát, nó mềm nhũn ra và bất động. Cha tôi cứ để máu ở chân chảy ròng ròng, ông quay ra cố gỡ mõm con chó ra khỏi cổ con trăn và ôm chặt nó vào lòng. Nhìn thân mình con chó ướt sũng, bê bết bùn, mềm ẹo, mắt nhắm nghiền, cha tôi khóc. Ông nghĩ rằng nó đã chết. Cha tôi mang con chó về nhà, tắm, lau khô và để nó nằm vào một cái nong đặt ở cuối thềm. Ông bảo tôi đi tìm một cái thùng gỗ, đặt con chó vào và mang nó đi chôn. Khi cha tôi nhấc nó lên, định cho nó vào hòm thì đôi mắt nó mở hé ra và chớp. Cha tôi mừng quá, sai tôi đi tìm ông lang Tá về băng, bó nẹp cố định xương sống cho nó. Xong xuôi mọi việc, cha tôi mới thấy đau ở bắp chân. Ông ngồi xuống bậc thềm, để cho ông lang rửa sạch, sát trùng, bôi thuốc và băng bó vết thương.

Buổi chiều, ông bảo mẹ tôi nấu một nồi cháo gạo, rồi đập hai quả trứng gà vào quậy đều. Ðây là một món ăn sang trọng để tẩm bổ mà gia đình tôi rất ít khi được ăn. Ông múc cháo ra tô, chờ nguội và vuốt ve dỗ dành cho con chó ăn. Nó nằm im, đôi mắt ướt nhìn cha tôi, nhưng không ăn một miếng nào. Cả xóm tôi đem con trăn ra làm thịt chia nhau, ai cũng khen con chó quá khôn, nhưng không ai tin rằng nó còn có thể sống thêm được vài ngày nữa. Nhiều người bảo mẹ tôi đem con chó ra mà thịt, kẻo để nó chết uổng phí của trời! Chỉ riêng cha tôi không nghĩ thế. Ông luôn tin rằng con chó sẽ sống cùng ông, và nếu chẳng may nó chết, ông sẽ đem chôn nó như chôn một con người!

Khoảng hai tháng sau, với sự chăm sóc của cha tôi, con chó đã bình phục. Tuy nhiên vì xương sống của nó bị gãy nên hai chân sau hoàn toàn bị liệt. Mỗi lần đi, nó chỉ dùng hai chân trước chống xuống đất và lết trên đầu gối của hai chân sau. Ðiều làm cả nhà tôi ngạc nhiên, từ khi con chó đi được theo kiểu lê lết, nó chỉ gặp khó khăn trong khoảng một tháng đầu. Sau những ngày ấy, nó lết nhanh không kém gì những con chó bình thường.

Từ dạo đó, cha tôi cưng con chó như con. Một suất cơm đạm bạc và ít ỏi của ông, bữa nào cũng được chia làm đôi. Thảng hoặc, ngày nào có một hai miếng thịt, cha tôi cũng dành cho nó một phần. Con chó rất khôn, hình như nó biết tất cả mọi điều đang diễn ra xung quanh. Nó không bao giờ quấy rầy chúng tôi. Nhưng với cha tôi, nó quấn quýt, liếm láp chân tay, không muốn rời ra nửa bước. Ban đêm ông nằm ngủ, nó nằm dưới chân giường. Hình như chỉ như thế thì cả chó và người mới thấy yên tâm!.

Cuộc sống như vậy trôi đi. Cả nhà tôi luôn biết ơn con chó và gần như ngày nào cũng nhắc đến chuyện con trăn! Cho đến tháng hai năm 1959, nhà tôi có đại tang. Cha tôi bị một cơn bạo bệnh rồi qua đời! Tôi còn nhớ như in, hôm đưa ma cha tôi, trời mưa tầm tã, rét lắm, nhưng người đi đưa rất đông. Anh chị em, chú bác, cô dì, dòng họ ai cũng khóc như mưa. Không mấy ai để ý trong dòng người đông đúc đó, con chó liệt cũng có mặt. Nó ướt lút thút như chuột lột, rét run lẩy bẩy, cố lết trên đôi chân liệt, len lỏi giữa dòng người than khóc sướt mướt trong đám tang. Không ai hình dung ra được con chó liệt đó có thể đi theo đám tang ra tận nghĩa địa, nơi chôn cất cha tôi, và sau đó bằng cách nào nó lại tự lê lết về nhà? Chỉ đến khi trời tối mịt, thắp đèn lên, mới tìm thấy nó nằm sâu trong gầm giường, bộ lông hãy còn ẩm ướt và đôi mắt buồn rầu khó tả, cứ nhìn đi đâu đó, như hướng về một cõi nào mơ hồ nhưng ở đâu xa lắm…

Sáng hôm sau, cúng cơm cho cha tôi xong, chúng tôi gọi chó ra cho nó ăn. Không còn thấy nó nằm trong gầm giường nữa. Nó đã lết ra đầu thềm tự khi nào, nằm quay đầu ra cổng ngóng chờ xem một ngày nào đó liệu cha tôi có trở về? Tôi bế nó vào nhà, vỗ về và dỗ dành cho nó ăn, nhưng tuyệt nhiên nó không đụng vào bất cứ thứ gì. Tôi đem mấy miếng thịt heo luộc, những thứ mà ngày thường nó vô cùng thích ăn. Nó quay đầu ra chỗ khác. Tôi đặt nó trở lại gầm giường. Nó không chịu nằm yên, lại lết ra đầu thềm, nằm ngóng ra cổng, kiên trì chờ đợi và im lặng như một mô đất.

Sau hơn một tuần lễ con chó nhịn ăn như thế, nó gầy rạc đi. Cả nhà bận cúng tuần cho cha tôi, nhưng ngày nào tôi cũng để tâm và dỗ dành, hy vọng nó ăn lấy một chút. Nhưng nó không màng.

Rồi một buổi sáng tinh mơ, trời còn đầy sương và se se lạnh, chúng tôi ra nghĩa trang thắp nhang và đặt tấm bia đá trên mộ cha tôi. Tất cả mọi người đều kinh ngạc đến mức không còn tin ở mắt mình: Con chó liệt đã nằm chết trên mộ cha tôi tự bao giờ, hai chân trước chồm lên ôm lấy ngôi mộ, hai chân sau bại liệt như đang quỳ, cơ thể nó đã cứng đơ, đôi mắt nhắm nghiền, thanh thản, nhưng dường như còn hơi ươn ướt…

Chúng tôi trở về nhà đóng một cái hòm gỗ, khâm liệm con chó tử tế và chôn nó dưới chân mộ cha tôi… Tôi cắm mấy nén nhang lên ngôi mộ nhỏ bé này, lòng miên man nghĩ ngợi: Không biết giờ này linh hồn cha tôi đang phiêu diêu bên trời Tây cực lạc, Người có biết con chó đầy ân tình và tội nghiệp của Người đã mãi mãi đi theo Người…

Câu Chuyện Cảm Động Về Chú Chó Hachiko Trung Thành

Hachiko là 1 chú chó nhỏ, lông màu trắng chào đời vào tháng 11 năm 1923 ở tỉnh Akita, Nhật Bản. Câu chuyện xảy ra vào năm 1925, tại nhà ga Shibuya.

Chú chó Hachiko được giáo sư Ueno của trường đại học Tokyo nuôi dưỡng. Gia đình giáo sư không có con trai (không biết có một người con gái như trong phim hay không) nên ông coi Hachiko như con ruột

Hachiko không được phép theo giáo sư đến Đại Học Hoàng Gia (nay là Đại Học Tokyo), nơi ông đang giảng dạy, và chiều cũng vậy, cứ đến 3 giờ chiều , Hachiko lại ra nhà ga đợi giáo sư về. Nhưng vào ngày 12 tháng 5 năm đó, giáo sư Ueno đã qua đời sau một cơn đột quỵ khi đang hảng bài trên giảng đường ở trường đại học và mãi mãi không thể trở về được. Còn Hachiko cứ như mọi ngày, vẫn đến nhà ga vào lúc 3 giờ chiều để đón chủ nhânvề. Nhưng hôm đó đã qua 3 giờ rất lâu, bao nhiêu chuyến tàu đã đi qua, trời đã tối mà không thấy giáo sư về. Và Hachiko, chú cho trung thành không hề nản lòng, Hachiko vẫn đứng đợi và đợi.

Hachiko linh cảm rằng có chuyện gì chẳng lành đã xảy ra, tuy vậy nó vẫn ra ga đợi chủ nhân vào lúc 3 giờ chiều mỗi ngày. Chẳng bao lâu sau, những người xung quanh bắt đầu để ý tới sự chờ đợi vô vọng của Hachiko đối với người chủ nhân đã qua đời của mình. Lần lượt, từ người làm vườn trước đây của giáo sư, đến giám đốc nhà ga và những người dân trong vùng đã cho Hachiko ăn và thay phiên nhau chăm sóc nó.

Câu chuyện về chú chó trung thành nhanh chóng được lan truyền khắp nơi và Hachiko được coi như một tấm gương sáng về lòng trung thành. Người ta tìm đến Shibuya chỉ để nhìn Hachiko, cho nó ăn, hoặc nhẹ nhàng xoa đầu vào đầu nó để chúc may mắn. Năm 1932, khi Hachiko đợi chủ nhân được 7 năm, 1 sinh viên của giáo sư Ueno đã viết 1 bài báo kể về chuyện cảm động này và gửi đăng ở 1 tờ báo lớn ở Tokyo . Ngay lập tức có rất nhiều người quan tâm lo lắng cho chú chó trung thành này. Cũng từ Hachiko mà người Nhật thêm vào từ điển từ mới “chukhen” – chú chó nhỏ trung thành .

Nhiều ngày, nhiều tháng, rồi nhiều năm trôi qua, Hachiko vẫn có mặt đều đặn ở nhà ga vào lúc 3h chiều, mặc dù nó đã bị bệnh viêm khớp và đã quá già yếu rồi. Cuối cùng vào ngày 8 tháng 3 năm 1935 (1 số tài liệu nói là ngày 8 tháng 3 năm 1935), gần 11 năm kể từ ngày nó nhìn thấy chủ nhân lần cuối cùng, người ta tìm thấy Hachiko -lúc đó đã 12 tuổi -nằm gục chết tại chính cái nơi mà nó đã đứng đợi chủ nhân của mình trong suốt nhiều năm.

Cái chết của Hachiko được đăng lên trang nhất của rất nhiều tờ báo lúc bấy giờ và người đã dành hẳn một ngày để để tang Hachiko. Từ số tiền đóng góp của dân chúng trong cả nước, người ta đã thuê nhà điêu khắc Ando Teru để làm một bức tượng Hachiko bằng đồng. Khi bức tượng được hoàn thành và được đặt trang trọng ở bên trong sân ga, tại chính vị trí nó đã đứng đợi chủ nhân trong gần 10 năm.

Tuy nhiên, vài năm sau đó, Nhật Bản lâm vào chiến tranh, tất cả những thứ gì là kim loại đều bị lấy đi để làm vũ khí, không ngoại trừ bức tượng Hachiko. Sau khi chiến tranh kết thúc, vào năm 1948, con trai của Ando Teru là Takeshi đã làm một bức tượng Hachiko mới. Bức tượng đó được đặt ở ga Shibuya cho đến tận ngày hôm nay.

Bên cạnh mộ của giáo sư Ueno tại nghĩa trang Aoyama cũng có đặt một bức tượng của Hachiko. Có nhiều tin đồn rằng xương của Hachiko cũng được chôn tại đó. Nhưng thực ra bộ xương của Hachiko hiện đang được trưng bày tại Viện Bảo tàng Quốc Gia.

Còn tại nhà ga Shibuya, chú chó trung thành Hachiko vẫn đứng đó, mãi mãi chờ đợi chủ nhân của mình. Nơi đó , ngày nay còn được biết đến như một điểm hẹn ở Shibuya, nơi người ta đến đó và ngồi đợi bạn của mình. Và cũng vì nơi đây quá đông người mà người ta không tìm thấy nhau để rồi lại phải vò võ quay về trong nỗi đợi chờ giống như Hachiko.

Sự nổi tiếng

Năm đó, một sinh viên cũ của Ueno đã trông thấy Hachikō và được nghe về câu chuyện của cuộc đời chú. Sau buổi gặp gỡ, anh đã công bố một bản điều tra số lượng còn lại của giống chó Akita tại Nhật bản, theo đó chỉ còn lại 30 con thuộc giống Akita thần chủng bao gồm cả Hachikō. Sau đó, anh vẫn tiếp tục đến thăm chú chó và tiếp tục công bố những bài viết về sự trung thành tuyệt đối của Hachikō. Đáng chú ý là vào năm 1983, một trong số những bài viết này đã được đăng tải trên tờ báo Asahi Shimbun – một tờ nhật báo nổi tiếng của Tokyo với số lượng độc giả rất lớn – đã khiến cho mọi người biết tới

Hachikō. Lòng trung thành của chú đã gây ấn tượng cho tất cả mọi người, các giáo viên đã lấy Hachikō như môt tấm gương sáng về lòng trung thành cho trẻ noi theo, các nghệ sĩ nổi tiếng đã bắt đầu tạc tượng chú, trên cả nước dấy lên phong trào phát triển giống chó Akita, và danh hiệu Chūken ( chú chó trung thành) cũng ra đời…

Cái chết

Cuối cùng , ngày 8 tháng 3 năm 1935, Hachikō đã có thể gặp lại người chủ của mình. Chú chết tại chính nơi hơn 10 năm trước chú đã tiễn ông chủ đi lần cuối cùng do mắc chứng giun chỉ. Xác Hachikō đã được nhồi bông và bảo quản tại Bảo tàng tự nhiên quốc gia thuộc quận Ueno, Tokyo. Tại quê nhà của Hachikō, một bức tượng tương tự cũng được đặt ngay phía trước nhà ga Odate. Năm 2004, một bức tượng mới cũng được dựng lên trên bệ đá từ Shibuya ngay trước Bảo tàng các loài chó giống Akita tại thành phố Odate.

Năm 2004, Hachikō trở thành nhân vật trong cuốn truyện dành cho thiếu nhi, Hachikō: câu truyện thật về một chú chó trung thành (tựa tiếng Anh: Hachikō: the true story of a loyal dog) của nữ tác giả Pamela S. Turner, minh họa bởi Yan Nascimbene, công ty Hougton Mifflin xuất bản. Cũng trong năm này, một cuốn truyện khác có tựa Hachiko waits cũng được xuất bản với tác giả Leslea Newman, Machiyo Kodaira minh họa, công ty Henry Holt & Co. xuất bản.

Năm 2022: Bàn Chuyện Cảm Động Về Loài Vật Trung Thành Nhất Với Con Người

Moitruong24h – Từ hàng nghìn năm nay, loài chó đã cùng tham gia cuộc sống, gần gũi với con người. Cũng chính vì thế, đã có rất nhiều câu chuyện vô cùng cảm động về tình cảm của những chú chó dành cho người chủ của mình.

1. Chú chó Hachiko đợi chủ trong suốt 9 năm ở nhà ga

Hachiko là chú chó giống Akita, chào đời vào tháng 11-1923 tại một trang trại gần thành phố Odate, quận Akita, Nhật Bản. Năm 1924, Hachiko được ông chủ Hidesaburo Ueno đưa tới Tokyo khi ông là giáo sư giảng dạy tại Khoa Nông nghiệp, Trường Đại học Tokyo.

Trong suốt khoảng thời gian sau đó, Hachiko và ông chủ đã trở thành những người bạn không thể tách rời. Hàng sáng, Hachiko luôn đi cùng giáo sư Ueno tới tận nhà ga Shibuya, nơi ông làm việc và lại đón chờ ông ở đó vào cuối ngày.

Nhưng vào ngày 12-5-1925, giáo sư Ueno đã qua đời sau một cơn đột quỵ khi đang giảng bài và mãi mãi không thể trở về nhà. Suốt 9 năm sau đó, Hachiko vẫn đến nhà ga vào lúc 3 giờ chiều để chờ chủ nhân về.

Chỉ tới khi một sinh viên cũ của giáo sư Ueno nhìn thấy Hachiko, mới biết được câu chuyện cảm động về lòng trung thành của chú chó nhỏ này. Sau đó, người sinh viên đã viết về sự trung thành của Hachiko, bài viết được đăng trên nhiều tờ báo của Nhật và được nhiều người biết đến. Còn chính quyền địa phương đã tạc tượng chú chó này.

2. Chú chó Bobby túc trực bên mộ chủ 14 năm

Bobby (4-5-1855/14-1-1872) là chú chó đến từ Edinburgh, Schotland, đã túc trực bên mộ của người chủ John Gray (mất năm 1858) của mình trong suốt 14 năm cho đến khi qua đời vào năm 1872.

Bobby được đặt tên đầy đủ là Greyfriars Bobby, theo tên của nghĩa trang Greyfriars Kirk, nơi chú đã túc trực suốt 14 năm trời để canh chừng ngôi mộ của chủ. Câu chuyện cảm động này của Bobby đã được lan truyền khắp vùng Edinburgh, và khi chú chó trung thành này chết, Bobby đã trở thành một nhân vật nổi tiếng đối với người dân địa phương. Người dân vùng Edinburgh đã dựng một bức tượng của Bobby ngay tại nơi chú chó đứng canh gác mộ chủ nhân.

Greyfriars Bobby đã thực sự khiến những người chưa yêu chó, chưa hiểu về loài chó phải có cái nhìn khác hẳn về loài động vật trung thành bậc nhất này!

3. Nằm phục hàng giờ nơi chủ gặp tại tạn chết

Ngày 23-10-2015, bà Kelly Black (42 tuổi) dắt chú chó Paco đi dạo. Đến gần trạm xăng ở TP. Jacksonville, bang Florida, Mỹ thì bất ngờ một chiếc xe tải đụng trúng. Bà Black tử vong tại chỗ còn chú chó Paco bị thương nhẹ. Tuy nhiên, nhiều người có mặt tại hiện trường không khỏi xúc động khi chú chó Paco nhất quyết nằm tại chính nơi chủ nhân của mình tử vong, thậm chí khi đã chuyển thi thể của bà Black đi, nó vẫn không rời hiện trường nửa bước.

Sau nhiều giờ liền trôi qua, gia đình nạn nhân phải đến mang chú chó về nhà. Người thân của bà Black cho biết, thường ngày Paco rất quấn quýt với bà Black nên khi chứng kiến vụ tai nạn đó, Paco có lẽ đã rất sốc và không nỡ rời đi.

4. Ngồi bên mộ chủ suốt 6 năm

Capitan là một chú chó béc giê Đức được ông Manuel Guzman người Argentina nuôi dưỡng. Khi ông Guzman qua đời vào năm 2006, gia đình ông phát hiện rằng chú chó Capitan cũng biến mất. Họ nghĩ rằng nó đã chết hoặc sống ở gia đình khác nhưng cho đến một ngày, gia đình tới nghĩa trang để thăm Miguel thì đã nhìn thấy con chó đang ngồi bên cạnh ngôi mộ của ông.

Theo Giám đốc nghĩa trang, cứ 6 giờ tối mỗi ngày chú chó Capita lại nằm bên mộ ông Miguel và ở đó suốt đêm. Dù gia đình chưa bao giờ dẫn Capitan theo khi đến mộ ông Miguel nhưng bằng một cách nào đó, chú chó này vẫn tìm được mộ của chủ mình. Gia đình có dắt Capitan về nhà nhưng chú vẫn trở lại ngôi mộ trước khi trời tối.

5. Cứu chủ thoát chết trong vụ khủng bố 11/9

Tại Mỹ, ngày 11-9-2001, Omar Eduardo Rivera – một kỹ thuật viên máy tính bị mù, lúc này đang bị mắc kẹt vào một trong những tình huống nguy hiểm nhất trên thế giới. Ông Rivera làm việc trên tầng 71 của tòa tháp Trung tâm Thương mại Thế giới và đến đây cùng chú chó Dorado của mình như thường lệ vào buổi sáng định mệnh đó.

Khi chiếc máy bay đầu tiên do bọn khủng bố điều khiển đâm vào tòa tháp, ông Rivera biết rằng mình đang lâm vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Ông nghĩ rằng một ông lão mù như mình không thể nào chạy thoát được, thế nên ông đã tháo dây cho chú chó Dorado và ra lệnh cho chú chạy ra ngoài để sống sót.

Ban đầu chú chó này nghe theo mệnh lệnh của chủ nhân, nhưng 10 phút sau, ông Rivera cảm nhận thấy chú chó trung thành đang cọ vào chân ông. Dorado đã quay trở lại cùng với chủ nhân đang gặp nạn và với sự trợ giúp của một đồng nghiệp của Rivera hướng dẫn ông đi xuống cầu thang thoát hiểm.

Họ phải mất hơn một giờ đồng hồ mới đi hết được 72 tầng cầu thang bộ và thoát ra ngoài an toàn. Ngay khi họ vừa thoát ra, cả tòa tháp đổ ập xuống với hàng ngàn người mắc kẹt bên trong. Ông Rivera khẳng định rằng chính chú chó trung thành Dorado đã cứu mạng ông.

6. Nhảy xuống đường ray cứu người chủ mù

Tại Mỹ, ngày 17-12-2013, một chú chó đã liều mình nhảy ra đường ray cứu sống người chủ mù ngay trước khi tàu điện ngầm lao đến tại khu Manhattan ở thành phố New York.

Theo lời một nhân chứng kể lại, Orlando đã cố gắng lay ông Williams tỉnh dậy ngay cả khi đoàn tàu đang lao đến: “Chú chó đã hôn người chủ và cố lôi ông ta ra khỏi chỗ nguy hiểm”. Các nhân chứng đã báo động cho người lái tàu để điều khiển chiếc tàu đi chậm lại. May mắn cả hai đều rơi vào rãnh của đường ray nên thoát chết. Nhân viên y tế có mặt tại hiện trường đưa ông Williams đến bệnh viện và cho biết Orlando không bị thương nặng.

Ông Williams bị mù từ năm 1995 và Orlando là chú chó dẫn đường thứ hai của ông.

TD (theo TTXVN)

10 Câu Chuyện Về Những Chú Chó Trung Thành Tới Chết :: Suy Ngẫm &Amp; Tự Vấn :: Chúngta.com

C hó được biết đến như một người bạn tốt,trung thành nhất của con người. Bạn đã từng biết đến Shep, Hachiko, Greyfriars Bobby… hay chưa? Qua bao nhiêu năm, những chuyện cảm động về chúng, những chú chó trung thành tới chết vẫn được người ta kể lại và nhớ mãi.

1) Greyfriars Bobby

Khi nhắc đến những chú chó nổi tiếng vì sự trung thành, hình ảnh chú chó Greyfriars Bobby vẫn còn đó ở khu nghĩa đĩa Greyfriars Kirkyard. Chủ của Bobby là một cảnh sát, cũng là một người gác đêm tên John Gray, sống ở thủ đô Edinburgh, Scotland. Khi John Gray mất, chú chó Bobby đã canh gác mộ phần người chủ của mình trong suốt 14 năm cho đến khi chết, đó là vào đầu năm 1872. Bobby được chôn cất trong trong nghĩa địa Greyfriars Kirkyard, cách không xa phần mộ của John Gray.

2) Leão

Để tưởng nhớ đến sự trung thành của Bobby, người ta đã cho dựng bức tượng chú chó đặt trên đài phun nước làm bằng đá granit. Bức tượng của Bobby được đặt đối diện với nghĩa trang Greyfriars Kirkyard.

Tháng 1 năm 2011, miền đông nam của Brazil bị càn quét bởi mưa bão, gây ra những vụ lở đất thảm khốc. Những mảng sườn đồi bất ngờ đổ sụp và toàn bộ ngôi làng bị cuốn đi. Đó là trận thiên tai tồi tệ nhất được ghi nhận trong lịch sử Brazil.

Trên 600 người dân bị cướp đi sinh mạng, trong đó có Cristina Maria Cesario Santana, sống tại Teresopolis, một thành phố tự trị không xa thủ đô Rio de Janiero, cũng là khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất.

Những nhân viên cứu hộ đã chú ý tới chú chó của Santana đang đào bới trong đám bùn đất – nơi có chủ nhân của nó (cùng 3 thành viên khác trong gia đình) đã được tìm thấy và chôn cất. Chú chó Leão đã ngồi ở ngôi mộ nhiều ngày trước khi các tình nguyện viên tới mang nó đi, chăm sóc và cho nó ăn uống.

3) Wang Cai

Khi những bức ảnh về chú chó trung thành được lan truyền rộng rãi trên internet và các phương tiện thông tin đại chúng, cũng có nhiều người tỏ ra nghi ngờ về câu chuyện của Leão. Có giả thiết,Leão là chú chó của người dân địa phương chuyên đào mộ ngẫu nhiên đang nghỉ ngơi bên cạnh một ngôi mộ mới chôn, khi mà bức ảnh đăng tải được chụp… lí giải như vậy có lẽ hợp lý, nhưng đó chắc chắn không phải là câu chuyện mà chúng ta muốn tin.

Wang Cai vốn là một chú chó vô chủ đi lang thang được tìm thấy ở trên một con phố thuộc tỉnh Trùng Khánh, Trung Quốc. Một người dân tốt bụng đã tìm thấy Wang Cai, cho nó ăn, nuôi dưỡng nó. Kể từ đó, chú chó bắt đầu đi theo người chủ mới đi làm vào mỗi buổi sáng, kiên nhẫn chờ ngoài cửa suốt 8 tiếng cho đến khi trời tối. Chú chó từ chối thức ăn của những người qua đường và xua đuổi bất kì con chó bờm xờm nào khác xung quanh. Theo người chủ của Wang Cai, lúc đầu hành động của nó làm bà khó hiểu, bởi bà không hề dạy Wang Cai làm bất cứ điều gì cả. Bà cho rằng Wang Cai có lẽ đang đợi người chủ trước đó của mình, tuy nhiên, bà không hề có vấn đề gì về hành động kì lạ này mà còn hài lòng về sự trung thành của nó.

4) Bobbie, chú chó tuyệt vời

Những người dân địa phương đều bị lòng trung thành không hề lung lay của Wang Cai thu hút, chú chó được ca ngợi như một phiên bản Trung Quốc của chú chó Hachiko nổi tiếng.

Bobbie là một chú chó thuộc giống chó chăn cừu lai 2 tuổi, câu chuyện của nó đã gây ra một sự xúc động mạnh mẽ trên các phương tiện truyền thông những năm 1920. Bobbie bị lạc vào cuối năm 1923 khi cùng những người chủ của mình, một gia đình người Brazil đi nghỉ ở Ấn Độ.

Cho đến tháng 2 năm 1924, khi những người chủ người Brazil vẫn chưa hết ngạc nhiên về sự mất tích của chú chó yêu quý thì bỗng nhiên một ngày, hình ảnh một chú chó gầy gò, dơ dáy, bần thỉu, mang dấu chân của Bobbie xuất hiện ở bậc cửa nhà họ. Bobbie đã xoay xở tìm cách để vượt qua khoảng 2800 dặm (4100km) từ nơi nó bị mất tích ở Ấn Độ để quay về nhà – trong suốt 6 tháng, chịu đựng sự giá lạnh của mùa đông!

Một bản thuật lại về câu chuyện của Bobbie trên tờ The Silverton Appeal đã được lựa chọn và tái bản lại trên mặt báo khắp cả nước, từ đó Bobbie trở nên nổi danh khắp nơi. Tổ chức xã hội Oregon Humane Society cũng đã tiến hành điều tra và chứng thực về câu chuyện, dựa trên lời kể của những người dân đã gặp Bobbie trên quãng đường.

5) Fido

Ngày nay, một bức tượng của Bobbie được đặt trước ngôi nhà cũ của nó ở phố Silverton.

Fido là chú chó lai 2 tuổi đến từ Borgo San Lorenzo, Italy. Chú chó được tìm thấy bởi một công nhân nung lò gạch tên Carlo Soriani khi đang bị thương nằm trong khe núi. Soriani cùng vợ mình đã kiên trì chăm sóc chú chó cho tới khi khoẻ lại, thậm chí đặt tên chú chó là “Fido”, Fido có nghĩa là

Đúng như tên gọi của mình, Fido bắt đầu đi theo Soriani đến trạm xe buýt ở quảng trường trung tâm ở Luco del Mugello mỗi ngày và đón anh ta khi trở lại từ nhà máy. Vào một ngày năm 1943, mọi thứ đều thay đổi đối với Soriani và chú chó Fido, RAF – không lực hoàng gia Anh đã thực hiện một cuộc đánh bom đột kích trên không nhằm vào Borgo San Lorenzo. Carlo Soriani là một trong những nạn nhân xấu số trong cuộc tấn công đó.

Ngày hôm ấy, Fido vẫn đến trạm xe buýt, nhưng niềm vui chào đón người chủ trở về không bao giờ đến nữa. Rốt cuộc Fido vẫn một mình trở về ngôi nhà của Soriani, nhưng trưa hôm sau nó vẫn quay lại trạm xe buýt để chờ tuyến xe buổi tối, rồi lại thất vọng khi nhìn từng vị khách rời đi. Fido tiếp tục quay lại ngày tiếp sau đó. Một tháng sau, một năm sau, rồi một thập kỉ sau, chú chó vẫn ở đó, đợi chuyến xe buýt đêm mỗi ngày suốt 14 năm.

Fido qua đời vào tháng 6 năm 1958, cô đơn trên con đường lạnh lẽo. Chú chó được chôn cất ngay bên ngoài nghĩa trang nơi Carlo Soriani yên nghỉ.

6) Waghya

Để tưởng nhớ chú chó với lòng trung thành với chủ của mình, người ta đã cho dựng tượng đài của Fido ở Borgo San Lorenzo’s Piazza Dante.

Chú chó nổi tiếng nhất trong lịch sử Ấn Độ, Waghya là một chú chó lai dòng dõi chó săn thuộc về Chhatrapati Shivaji Maharai, người sáng lập đế quốc Maratha rộng lớn và là đối thủ của đế quốc hồi giáo Mughal.

Người ta kể rằng Waghya là người bạn trung thành của Shivaji, và rất được ông yêu quý.Sau khi Shivaji mất năm 1680, người ta tổ chức một tang lễ theo nghi thức Hindu xa hoa cho ông, mà đỉnh điểm là việc đốt cháy cơ thể ông trên đỉnh giàn thiêu. Truyền thuyết kể rằng, Waghya đã quẫn trí khi nhìn thấy cơ thể chủ nhân chìm trong khói và lửa, chú chó đã nhảy vào giàn thiêu và tự hiến tế chính mình.

Năm 1936, một bức tượng của Waghya được dựng lên tại nơi chôn cất tro cốt của nó ở Raigad, một ngọn núi gồ ghề. Kể từ đó sự nổi tiếng của Waghya lan rộng khắp Ấn Độ, Waghya trở thành tấm gương cho sự trung thành trọn đời của một vật nuôi dành cho chủ.

7) Hawkeye

Cho dù có một vài nghi ngờ về tính chân thực về câu chuyện của chú chó huyền thoại Waghya, nhưng câu chuyện vẫn ăn sâu vào văn hoá của người Ấn Độ hiện đại, và như vậy tinh thần của câu chuyện đã vượt qua những vấn đề mang tính chất thực tế.

Jon Tumilson là một trong 30 người lính đã chết vào ngày 6, tháng 8, năm 2012 tại Afghanistan, khi trực thăng của họ bị bắn hạ. Chú chó săn Hawkeye của Tumilson đã xuất hiện trong lễ tang của Tumilson tại Rockford, bang Iowa, trong số những người đưa tiễn.

8) Chú chó của Lao Pan

Theo lời tường thuật của nhiều người trong số 1500 người có mặt tham gia lễ truy điệu, Hawkeye đã đi cùng một người bạn tốt của Tumilson tên Scott Nichols đến bục đặt thân thể chủ nhân, chú chó phát ra một tiếng thở dài, và nằm dài trên nền nhà phía trước chiếc quan tài phủ quốc kì cho tới khi lễ truy điệu kết thúc. Hawkeye về sau đã được gia đình Scott Nichols nhận nuôi.

Lao Pan, một người đàn ông Trung Quốc sống một mình ở ngôi làng Panjiatun (gần Thanh Đảo) đã dành những năm tháng cuối đời để chăm sóc cho chú chó lai lông vàng của mình được sống vui vẻ và khoẻ mạnh. Khi Lao Pan qua đời tháng 11, năm 2011 ở tuổi 68, không một ai để tang ông lão ngoài con chó của ông ấy.

Sau lễ tang đơn giản của ông lão, căn phòng mướn của ông được dọn sạch nhưng không ai tìm thấy con chó của ông ấy. Một thời gian sau, chú chó được tìm thấy tại nghĩa trang, đang canh giữ ngôi mộ người chủ của mình. Ai nấy đều tò mò làm thế nào mà chú chó tìm thấy được ngôi mộ của Lao Pan.

9) Shep

Dù cho đói hay khát, chú chó cũng không hề rời khỏi ngôi mộ của chủ. Khi những người dân lo lắng, mang chú chó về làng và mang bánh bao hấp cho nó, chú chó nhanh chóng ngậm những chiếc bánh và quay trở lại nghĩa trang. Những người dân làng về sau xây cho nó một cái chuồng đơn giản bên cạnh ngôi mộ và mang thức ăn đến thường xuyên để giúp nó sống sót.

Shep là một chú chó ở Mỹ, sống trong thời gian Đại suy thoái những năm 1930. Khi đó, một người đàn ông sống ở bang Montana, miền Tây Bắc nước Mỹ ngã bệnh và được đưa đến bệnh viện thánh Clare, tại thành phố Fort Benton. Một chú chó chăn cừu đã chạy theo ông ta vào thành phố và ngồi đợi ở cửa bệnh viện, không chịu rời đi. Một nữ tu tốt bụng ở nhà bếp bệnh viện thương xót chú chó, bà cho nó ăn trong suốt thời gian nó ở đó, trước khi người đàn ông qua đời. Gia đình người đàn ông sống ở miền Đông nước Mỹ, khi nhận được tin đã yêu cầu được gửi thi thể ông ta về nhà. Vào một ngày tháng 8, người ta đưa thi thể ông đến ga Fort Benton để đưa lên chuyến tàu đi về miền Đông, khi xe đẩy được đẩy vào sân ga và đưa lên toa tàu, một chú chó chăn cừu to lớn bỗng nhiên xuất hiện, cố nhảy lên nhưng lại bị đẩy đi không thương tiếc. Những người có mặt sau đó đã gọi chú chó đang rên rỉ buồn bã trở lại khi cánh cửa toa tàu đóng sập và động cơ bắt đầu khởi động rời sân ga.

Ngày qua ngày, chú chó cứ ngồi lì sở sân gà trông theo những chuyến tàu chở khách đến rồi đi, nhìn mỗi hành khách đi qua đầy hi vọng, dù thường xuyên bị xua đuổi nhưng nó vẫn không nản lòng. Dù cho cái nóng của mùa hè hay cái lạnh khắc nghiệt của mùa đông Montana, chú chó vẫn ở đó và chờ đợi chuyến tàu kế tiếp. Khi tin tức về Shep được lan rộng, người từ nhiều nơi đổ về để được nhìn thấy nó, chụp ảnh hay cố gắng kết bạn và mang chú chó về nuôi. Nhưng mọi cố gắng đều không có tác dụng, sau khi kiểm tra từng chuyến tàu đến, chú chó lại rời đi nhanh chóng để tránh những người cố gắng tiếp cận. Shep được những nhân viên đường sắt chăm sóc, cho thức ăn.

Ngày qua ngày, chú chó ngày một già đi, nó đã chờ ở ga Fort Benton gần 6 năm, cho đến buổi sáng một ngày mùa đông, khi mà chân nó đã tê cứng, đôi tai không còn tinh tường, chú chó Shep đã không nghe thấy được tiếng tàu lăn bánh vào ga. Lúc nó kịp nghe thấy và quay lại thì con tàu đã lao tới, người lái tàu đã không dừng kịp lúc.

10) Hachiko

Người ta chôn cất Shep, hầu như mọi người ở Fort Benton đều có mặt. Ngôi mộ của Shep nằm ở một sườn đồi trông xuống thành phố, và đến ngày nay, ngôi mộ vẫn còn ở đó.

Hachiko, có lẽ là chú chó trung thành nổi tiếng nhất thế giới. Huyền thoại về Hachiko đã được kể lại trong nhiều cuốn sách, thậm chí được dựng thành phim.

Một cách sơ lược, Hachiko là một chú chó thuộc giống chó Akita sinh ra vào cuối năm 1923. Năm 1924, Hachiko được một giáo sư đại học tên Hidesaburo Ueno nhận nuôi và mang về Tokyo. Kể từ đó, giáo sư Ueno cùng chú chó Hachiko nhanh chóng hình thành một thói quen: Ngày ngày, Hachiko đi theo giáo sư Ueno đến gần sân ga Shibuya rồi tự mình trở về nhà, chú chó xuất hiện ở nhà ga vào cuối ngày, mừng rỡ đón Ueno lúc nhìn thấy ông đi ra khỏi nhà ga. Cho đến một ngày tháng 5, năm 1925, giáo sư Ueno không còn xuất hiện ở cửa nhà cửa nhà ga Shibuya như thường lệ nữa.

Giáo sư Ueno chịu một cơn xuất huyết não tại trường đại học ngày hôm đó, ông ra đi và không bao giờ quay trở lại ga Shibuya nữa, nơi có một chú chó vẫn ngồi đợi ông.Sau khi giáo sư Ueno mất, Hachiko được cho đi, nhưng chú chó thường xuyên trốn đi và xuất hiện lần này đến lần khác tại ngôi nhà cũ của giáo sư Ueno. Rốt cuộc, Hachiko cũng nhận ra giáo sư Ueno không còn sống ở đó nữa. Nó bắt đầu tìm kiếm chủ nhân tại ga Shibuya, nơi mà chú chó vẫn cùng ông đi tới nhiều lần trước đây. Mỗi ngày, Hachiko đều đến chờ giáo sư Ueno quay trở lại. Và lần nào nó cũng không tìm được bóng dáng người bạn của mình trong số những người đi làm về tại ga Shibuya.

Hình ảnh chú chó ngồi cố định ở sân ga đã thu hút không ít ánh nhìn của người qua lại. Nhiều người thường xuyên thấy Hachiko đi cùng giáo sư Ueno trước đây mỗi ngày. Họ chăm sóc Hachiko và cho nó thức ăn. Chín năm liền, Hachiko vẫn ngồi ở đó đợi chủ nhân quay trở lại.Hachiko mất vào ngày 8, tháng 3, năm 1935. Chú chó được tìm thấy trên một con phố ở Shibuya. Hiện nay, xác của Hachiko được bảo quản tại bảo tàng khoa học quốc gia Nhật Bản, tại quận Ueno, Tokyo.

Chú chó Hachiko đã trở thành một biểu tượng của lòng trung thành đối với người dân Nhật Bản, dù đã mất, nhưng câu chuyện của Hachiko vẫn còn được lan rộng và nhớ tới cho đến tận ngày nay.

Không chỉ Hachiko, Shep, Leão… mà còn rất nhiều những chú chó trung thành khác nữa, những câu chuyện về chúng mỗi ngày đều được chia sẻ, nhớ đến như một minh chứng của lòng trung thành, một người bạn tốt của con người.